گیاه

اشتراک گذاشته شده با :

گیاه درمانی

آیا گیاه درمانی محدودیت دارد؟
آیا گیاه درمانی محدودیت دارد؟
معمولا گیاهان دارویی به شکل دم کرده مورد استفاده قرار می‌گیرند. برخی از گیاهان ترکیبات سمی دارند و نباید مصرف شوند. بعضی از گیاهان دارویی هم در شرایط خاص نباید مصرف شوند.

گیاه درمانی برای بهداشت زنان
گیاه درمانی برای بهداشت زنان
در گذشته ها، زنان آموخته بودند که چگونه با استفاده از گیاهان دارویی و مکمل های گیاهی مشکلات مربوط به سلامت و بهداشت زنانه را درمان کنند. در سال های اخیر، بسیاری از تحقیقات علمی این درمان ها را تایید کرده اند. بسیاری از گیاهان می توانند همچون دارو عمل…
گیاه درمانی برای بیماری های کودکان
گیاه درمانی برای بیماری های کودکان
 بسیاری از ما ترجیح می‌دهیم برای درمان بیماری‌های ساده و اختلال‌های کودک یا نوزاد تازه‌رسیده‌مان به جای استفاده از داروهای شیمیایی و شیوه‌های تهاجمی روش‌های درمانی طب مدرن از شیوه‌های طبیعی و سنتی استفاده کنیم.  شاید این دیدگاه را به طور ناخودآگاه از عطر دم‌نوش‌ها و جوشانده‌های گیاهی  مادربزرگ‌های‌مان در ذهن داریم که چگونه با یک چای گیاهی ساده دل‌دردهای دوران کودکی‌مان را فراموش می‌کردیم و بهبود می‌یافتیم.  خوشبختانه امروز به اعتراف متخصصان و محققان پزشکی در سراسر جهان شیوه‌های طبیعی درمانی مانند طب سنتی و گیاه درمانی می‌تواند یکی از بهترین و بی‌عارضه‌ترین درمان‌ها برای انسان به ویژه کودکان و خردسالان باشد. شیوه‌هایی که بهره‌مندی از آنها با همراهی و مشاوره یک متخصص طب سنتی می‌تواند نتایج موثر و قابل ملاحظه‌ای بر سلامت و تندرستی فرزندان‌مان داشته باشد. دکتر سعید صانعی، درمانگر طب سنتی و مشاور گیاه درمانی در این شماره از مجله شهرزاد قصد دارد ما را با برخی از شیوه‌های سنتی و طبیعی درمان شایع‌ترین اختلال‌ها و بیماری‌های دوران نوزادی و خردسالی آشنا کند.   گل بابونه درمان قی چشم کودک قی چشم یکی از مواردی است که بسیاری از بچه‌ها آن را در زندگی تجربه می‌کنند. این اختلال به دلیل تنگ شدن مجرای اشک کودکان در آنها دیده می‌شود. با تنگ شدن مجرای چشم، اشک کودک به خوبی از مجرا عبور نمی‌کند و رسوباتی در اطراف مجرای اشک جمع می‌شود که گاهی تجمع این رسوبات موجب بسته شدن مجرای اشک می‌شود به گونه‌ای که چشم پزشک برای باز کردن آن مجبور می‌شود از سوند یا میل استفاده کند. برای درمان و بهبود قی چشم ۲ راه‌حل در شیوه طب سنتی وجود دارد: شست‌وشوی چشم با جوشانده گل بنفشه، گیاه ناخنک‌ و گل بابونه. برای تهیه این جوشانده کافی است یک قاشق چای‌خوری از هر یک از گیاهان ذکر شده را با ۲ استکان آب بجوشانید تا یک استکان آب آن باقی ماند. آب باقی مانده را صاف کنید و با یک قاشق چای‌خوری از آن چشم‌های کودک را ۲ تا ۳ بار در روز شست‌و‌شو دهید. روش دیگر این است بعد از تهیه جوشانده مورد نظر یک قطره شامپوی بچه به این جوشانده اضافه کنید و با آن چشم بچه را شست‌وشو دهید و خیلی آرام کنار بینی او را به سمت گوشه چشم  ماسا‍ژ دهید تا به این ترتیب مجرای اشکی او باز شود و التهاب این مجاری نیز کاهش یابد.   برگ گردو مرهم گیاهی برای گل مژه   یکی دیگر از بیماری‌های چشم که بیشتر در کودکان و خردسالان گرم‌مزاج دیده می‌شود، گل‌مژه است که معمولا موجب سنگینی پلک کودک می‌شود و به دلیل اختلالی که در دید او به وجود می‌آورد او را بدخلق می‌کند و  درمانگران طب سنتی برای درمان این گل‌مژه نیز از جوشانده گیاهی برگ گردو استفاده می‌کنند و محل گل‌مژه را با این جوشانده شست‌وشو می‌دهند. آنها با شست‌وشوی چشم به کمک جوشانده برگ گردو به خروج عفونت و چرک داخل گل‌مژه می‌پردازند و به این ترتیب به درمان و بهبود آن کمک می‌کنند.    گل بنفشه و ختمی بهبود پوسته‌های سر نوزاد پوسته‌‌های کلفت سر نوزادان که در اصطلاح از آن با نام کلاه پوسته‌ای یاد می‌شود، پوسته‌های کلفتی است که معمولا بعد از زایمان روی سر نوزادان دیده می‌شود و در طب سنتی برای برطرف کردن آن نسخه‌هایی وجود دارد. یکی از طبیعی‌ترین راه‌ها برای این کار استفاده از خیسانده گل‌بنفشه و گل ختمی برای شست‌و‌شوی سر نوزاد است. برای تهیه این خیسانده کافی است یک مشت گل بنفشه را با یک مشت گل ختمی در ۴ لیتر آب جوش بخیسانید و اجازه دهید این ترکیب به مدت یک ساعت بماند. پس از مناسب شدن دمای این خیسانده از آب آن برای شست‌وشوی سر بچه استفاده کنید و اجازه دهید این آب به شیوه طبیعی روی سر بچه خشک شود.   استفاده از این روش ۲ بار در هفته تاثیر زیادی در کاهش و بهبود پوسته‌های کلفت سر دارد.  روش دیگری که می‌تواند روند بهبود پوسته‌های کلفت سر نوزاد را تسریع کند، اضافه کردن ۳ عدد قرص آسپرین پودر شده به ۵ سی‌سی از شامپوی نوزاد و شست‌وشوی سر او با این شامپوست. در صورتی که کف شامپو به مدت ۵ دقیقه روی سر نوزاد باقی بماند و کف آن با خیسانده گل ختمی و گل بنفشه شسته شود می‌تواند روند درمان پوسته‌های کلفت سر نوزاد را در زمانی کوتاه انجام دهد.   گل بنفشه رفع گرفتگی بینی کودکان گرفتگی بینی از جمله اختلالات رایج در دوران نوزادی و خردسالی است که معمولا تنفس را برای بچه‌ها مشکل می‌کند و موجب بی‌قراری آنها می‌شود. یکی از شیوه‌های طبیعی برای درمان این عارضه استفاده از جوشانده گل بنفشه است. بوییدن بخار بدست آمده از جوشانده گل بنفشه در کودکان و خردسالانی که توانایی و شکیبایی لازم برای استفاده از این بخور را داشته باشند می‌تواند به برطرف شدن انسداد و گرفتگی بینی آنها کمک کند اما در صورتی که کودک بی‌تابی دارد و حوصله کافی برای استنشاق بخار این جوشانده را ندارد می‌توان یکی دو قطره از این جوشانده را با کمک قطره چکان در حفره بینی او ریخت تا به این ترتیب به بهبود گرفتگی بینی او کمک کند. برای تهیه این جوشانده کافی است ۱۰ گرم گل بنفشه را در یک لیتر به مدت ۳ دقیقه بجوشانید آن را صاف کرده و از آن استفاده کنید.   سیاه‌دانه زکام سرد را مهار کنید علاوه بر زکام گرم، نوع دیگری از زکام وجود دارد که طبیبان سنتی از آن با نام زکام سرد یاد می‌کنند. کودکانی که به این بیماری مبتلا می‌شوند معمولا بدنی سرد و رنگ و رویی پریده دارند و آبریزش بینی با سرفه‌های خلط‌‌‌دار را تجربه می‌کنند. رنگ ترشحات بینی و گلو در کودکان مبتلا به زکام سرد، سبز رنگ است. برای درمان این نوع از زکام نیز راه‌حل ساده‌ای وجود دارد که آن استفاده از شربت سیاه‌دانه و عسل است. برای تهیه این عسل باید سیاه‌دانه و عسل را یک به ۳ با هم ترکیب کنید. به عنوان مثال ۱۰ گرم سیاه‌دانه را با ۳۰ گرم عسل ترکیب کرده و آن را با یک استکان آب و یک عدد لیموترش مخلوط کنید و روزی ۲ تا ۳ بار آن را به کودک بخورانید. مادرانی که تصمیم دارند از ابتدای پاییز کودک‌شان را از ابتلا به زکام سرد مصون بدارند می‌توانند هر شب پیش از خواب یک قاشق چای خوری از مخلوط سیاه‌دانه و عسل را به نسبت یک به ۳ به کودک‌شان بدهند تا از ابتلای او به زکام سرد پیشگیری کنند.    چای گیاهی درمان زکام گرم ابتلا به زکام گرم یکی از شایع‌ترین بیماری‌های فصل‌های پاییز و زمستان است. این بیماری با گلودرد آغاز شده و به دنبال آن تب و سرخی گونه‌ها و صورت را در کودک به همراه دارد. در این حالت کودک از سردرد شکایت دارد و ترشحات گلو و بینی او زرد رنگ می‌شود و گه‌گاه سرفه‌های خشک دارد. در طب سنتی برای درمان این نوع از زکام از ترکیب چهارگل استفاده می‌شود. به این ترتیب که چهار گیاه دارویی گل پنیرک، گل بنفشه، گل ختمی و گل‌گاوزبان را با هم مخلوط کرده و آن را مثل چای معمولی دم می‌کنند. برای خوش‌طعم شدن این چای گیاهی برای کودکان می‌توانید یک قطعه نبات کوچک نیز به آن اضافه کنید و از این چای ۲ تا ۳ فنجان در روز به کودک‌تان بخورانید تا بیماری‌اش بهبود یابد و گلودرد و تب او برطرف شود.   حریره بادام دوای بچه‌های پر سرو صدا یکی از بهترین غذاهای دارویی برای بچه‌های عصبی و شلوغ که دائم در حال جیغ کشیدن در خانه هستند و آرامش اعضای خانواده را برهم می‌زنند، حریره بادام است. مصرف حریره بادام برای بچه‌های پر سرو صدا یا به اصطلاح «جیغ‌جیغو» باعث می‌شود تا میزان آرامش آنها افزایش یابد و کمتر در خانه یا جمع مهمانی‌ها جیغ بکشند و بی‌قراری کنند. خوردن حریره بادام در طول هفته در وعده‌های غذایی یا میان‌وعده‌های مختلف می‌تواند به بهبود کیفیت خواب بچه‌های کم‌خواب و عصبی نیز کمک کند و موجب عمیق‌تر شدن خواب و آرامش آنها شود. علاوه بر این استفاده از گشنیز به عنوان یک سبزی مقوی و موثر در غذای کودکان می‌تواند تاثیر بسیار خوبی بر کودکان شلوغ و پرهیاهو داشته باشد و میزان تنش‌های آنها را کاهش دهد. تهیه گشنیز پلو یا سوپ گشنیز یا استفاده از گشنیز در غذاهای مختلف می‌تواند در این زمینه بسیار موثر باشد.   مطالب مرتبط با این موضوع چگونه طبع خود را بشناسیم؟ رژیم غذایی برای افراد سودا مزاج در طب سنتی... راهکار طب سنتی برای چاق شدن معرفی گیاه آلوئه ورا Aloe vera
گیاه درمانی روشی موثر برای رفع دردهای ناحیه مچ دست
گیاه درمانی روشی موثر برای رفع دردهای ناحیه مچ دست
   گیاه درمانی یا فیتوتراپی روشی است که امروزه برای رفع بیماری سندرم تونل کارپال (دردهای ناحیه مچ دست) مورد توجه پزشکان و متخصصان قرار گرفته است. به گزارش پایگاه اطلاع رسانی تاپ سانته فرانسه، افرادی که از سوزش، بی حسی و درد پخش شده در مچ دست خود ناشی از سندرم تونل کارپال رنج می برند، می توانند با روی آوردن به روش درمانی فیتوتراپی به تسکین علایم این بیماری کمک کنند. فیتوتراپی به طور عمده به عنوان مکمل درمانی در کنار مصرف داروها و روش های درمانی متداول در مقابله با سندرم تونل کارپال به کار برده می شود. در روش گیاه درمانی به منظور کاهش آرام و طبیعی علایم این بیماری استفاده از برخی گیاهان تسکین دهنده توصیه شده است. گیاه آفریقایی ˈپنجه شیطان ˈ و ریشه آن ، یکی از گیاهان توصیه شده در روش فیتوتراپی است که خواص آن برای تسکین درد مفاصل و عضلات شناخته شده است. آزمایش های بالینی در مورد این گیاه نشان داده است که ریشه آن اثرات قابل توجه ضدالتهابی دارد. دوز یا مقدار تعیین شده برای مصرف این گیاه حداکثر یک یا دوقرص ۲۵۰ میلی گرمی به مدت سه بار در روز یا یک و نیم گرم در هر روز است. دوزهای تعیین شده ممکن است بسته به نوع عصاره این گیاه متفاوت باشد. توصیه می شود این درمان به مدت حداقل دو یا سه ماه به منظور بهره بردن کامل از اثرات این گیاه ادامه یابد. البته افراد مبتلا به زخم معده یا زخم اثنی عشر نمی توانند از این گیاه برای درمان سندرم مچ دست استفاده کنند. همچنین افراد مبتلا به دیابت، زنان باردار یا شیرده پیش از مصرف این گیاه باید با پزشک خود مشورت کنند. ˈآرنیکا ˈ گیاه دیگری است که در فیتوتراپی برای رفع سندرم تونل کارپال به مصرف آن توصیه شده است. براین اساس پزشکان توصیه می کنند بیماران دو بار در روز مچ دست خود را با پماد گیاه آرنیکا که یک گیاه شناخته شده با خواص ضدالتهابی است و به تسکین دردها کمک می کند، مالش دهند. پزشکان توصیه می کنند که بیماران پماد این گیاه را بر روی سطح مچ دست مالیده و پس از آن این منطقه با انگشت شست تا کف دست ماساژ دهند و این عمل هر روز صبح و شب تا رفع علایم بیماری ادامه یابد.   به نقل از ایرنا   مطالب مرتبط با این موضوع طب سنتی باز میگردد نظر کارشناسان درباره طب سنتی... گیاه درمانی برای بهداشت زنان... تاریخچه گیاه درمانی
گیاه درمانی قدیمی ترین و جدید ترین نوع درمان در جه
گیاه درمانی قدیمی ترین و جدید ترین نوع درمان در جه
گیاه درمانی یک نظام طبی بین‏المللی و بسیار کهن است که از گیاهان برای پیش‏گیری و درمان بیماری‏ها استفاده می‏کند. حفظ و تقویت تندرستی از دیگر کاربردهای این نظام است. تقریباً همه گیاهانی که به عنوان ادویه برای رنگ و طعم دادن به غذا استفاده می‏شوند خواص درمانی دارند ولی شمار گیاهان دارویی خیلی بیش‏تر از شمار گیاهان مصرفی در آشپزی و در تولید محصولات آرایشی و بهداشتی است. استفاده از گیاهان برای درمان بیماری‏ها پیشینه‏ای کهن‏تر از انسان دارد. این روش چگونه عمل می کند؟ امروزه بی‏تردید می‏دانیم که گیاهان موجوداتی زنده و پویا و فعال هستند و در همه ساعات شبانه‏روز در حال جذب، تبدیل، ساختن، مصرف و پخش مواد متعدد درون اندام‏های خود می‏باشند، و از خورشید و ماه و شاید دیگر سیارات منظومه شمسی تأثیر می‏گیرند. این واقعیت به ما می‏گوید که برای دسترسی به بیش‏ترین تمرکز ماده‏ای گیاهی، یک زمان مطلوب وجود دارد. ماده مورد نیاز ما در گیاه برخی اوقات بیش‏ترین تمرکز را در برگ‏ها و در برخی اوقات دیگر در ریشه یا گل‏های گیاه دارد. یکی از اساسی‏ترین اصول طب گیاهی این است که رابطه هر انسان با گیاهانی که در محیط زندگی او می‏رویند. طب گیاهی می‏گوید گیاهانی که در محیط زندگی هر انسان می‏رویند بیش‏ترین احتمال را برای درمان بیماری‏های او دارند. روش اجرا چگونه است؟ گیاه‏درمان‏گر ممکن است برای اطمینان یکی از روش‏های مدرن را که معمولاً برای کمک به تشخیص بیماری به کار گرفته می‏شوند چون آزمایش خون، ادرار، اشعه ایکس، یا پاتالوژی را به کار گیرد، گرچه گیاه‏درمان‏گران ورزیده معمولاً از هیچ‏یک از آن‏ها استفاده نمی‏کنند زیرا در پایان شنیدن تاریخچه زندگی بیمار نوع بیماری او را تشخیص داده‏اند. هر شخص بیمار دارویی خاص خود دریافت می‏کند که مقدار و تنوع و ترکیبش را گیاه‏درمان‏گر با در نظر گرفتن وضعیت و نیاز او تعیین کرده است. اصل مهم روش گیاه‏درمان‏گر بازگرداندن تعادل طبیعی به کل بدن بیمار است نه تیمار علائم بیماری او. چه انتقاداتی به این روش وارد است؟ چون بسیاری از داروهای گیاهی علائم بیماری را به سرعت رفع می‏کنند بیماران ناآگاه این تغییر را درمان اصلی می‏پندارند. البته برخی بیماری‏های حاد چون عفونت آپاندیس را که نیاز به جراحی فوری دارد نمی‏توان با داروهای گیاهی درمان کرد، اما اطبای طب گیاهی می‏گویند که حتی چنان پدیده‏های بدخیم اگر زود تشخیص داده شوند با مصرف داروهای گیاهی بهبود می‏یابند. فلاسفه روزگار باستان باور داشتند که طبیعت داروهای گیاهی یا معدنی مناسب هر بیماری را خلق کرده است و اگر ما آن دارو را نمی‏یابیم نقص از طبیعت نیست. گیاه درمانی بهترین نتایج را در آدم‏هایی می‏دهد که از نبود تعادل انرژیایی مولود زندگی شهری بیمار شده‏اند، و اگر بیمار شیوه زندگی‏اش را به گونه‏ای اصلاح کند که به حالتی طبیعی‏تر بازگردد آثار درمانی واقعاً خوب تولید خواهد کرد. گیاه درمانی برای آدمی که دل‏خوش یا معتاد به مصرف انواع مسکن‏ها و آنتی‏بیوتیک‏ها و آرام‏بخش‏های عصبی شیمیایی و مصنوعی است، اضافه وزن دارد، سیگار یا مواد مخدر چون الکل یا حشیش یا تریاک یا کوکائین مصرف می‏کند، خورد و خوابش غیرطبیعی و غیرمعقول است، فعالیت بدنی قابل توجه ندارد، و هوای آلوده شهری بزرگ را تنفس می‏کند معجزه نمی‏کند. درمان‏گر طب گیاهی بیش‏تر با مردمی سر و کار دارد که از نبود تعادل بین انسان و دنیای گیاهی او رنج می‏برند. و طبیعی است که بخش عمده توجه او متمرکز بر تغذیه است. مطالب مرتبط با این موضوع رژیم غذایی برای افراد سودا مزاج در طب سنتی... چگونه طبع خود را بشناسیم؟ مراکز درمان با طب سنتی در مشهد... راهکار طب سنتی برای چاق شدن
گیاه درمانی 2
گیاه درمانی 2
برای پیگیری تاریخچه گیاهان دارویی ابتدا باید تاریخچه فارماکولوژی ( داروشناسی) را بررسی نمود زیرا تا قرن ۱۹ میلادی کلاً از گیاهان دارویی برای درمان بیماریها استفاده می شد. کشف ویژگی های درمانی گیاهان باید ناشی از نوعی غریزه انسانی باشد. انسان اولیه از گیاهان به عنوان غذا و دارو استفاده می کرد. دراین راستا انسان به مرور زمان و در اثر آزمایش و خطا و نیز تجربه های ناموفق فراوان، موفق به کشف برخی ویژگی ها در بعضی از گیاهان شد و براساس این گونه ویژگی ها، گیاهان را شناسایی و طبقه بندی کرد. او همچنین مشاهده کرد که چگونه حیوانات به هنگام بیماری از گیاهان استفاده می کنند. به عنوان مثال وقتی دید یک گوزن زخمی برای تسکین درد، تن خود را به علف مبارک می مالد، به خاصیت ضد درد آن گیاه پی برد. و بعدها برای تسکین درد زخمهایش آن را به کار گرفت. مثال دیگر، گیاه مَرغ است که گربه ها از آن استفاده می کنند و خاصیت قی آور دارد. بسیاری از نویسندگان به دانش غریزی حیوانات از گیاهان دارویی اشاره کرده اند، مثلاً سیسرو به استفاده گوزنهای ماده از زراوند برای تسهیل زایمان اشاره می کند و پلوتارک از کاربرد گیاه شیپوری وحشی توسط خرسها یاد می کند. پیش از تشخیص گیاهان سودمند و درمانگر از گیاهان سمی، احتمالا موارد مسمومیتهای اتفاقی بسیاری رخ داده است. مولیسچ گیاه شناس آلمانی مشاهده جالبی در مورد شش گیاه حاوی کافئین( قهوه، کولا، ماته، چای، کاکائو، گوارنا) دارد. میان تعداد بیشماری از انواع مختلف گیاهان، بشر این شش گیاه را با دقت کامل شناسایی کرده است، با اینکه این گیاهان، فاقد هر گونه مشخصه ظاهری نمایانگر خاصیت درمانی هستند. اطلاعات اولیه دانش گیاه شناسی در مورد مصارف درمانی گیاهان، بیشتر حکایت از نقش غریزه در انتخاب آنها دارد ولی با گذربشراز دوران ماقبل تاریخ به دوران باستان، انسان شروع به کاربرد عقل و منطق نموده، با محاسبات منطقی به خلاقیت های خاصی برای بهبود روش و کیفیت زندگی خود دست یافت. بین ملل جهان، مصریان قدیم را باید نخستین ملتی دانست که از گیاهان دارویی به نحو گسترده ای استفاده می کردند. درعصر هومر کشور مصر به عنوان منطقه ای غنی از گیاهان دارویی و سمی شهرت یافت. پاپیروس مشهور ابرز که گمان می رود ۳۵۰۰ سال قبل نوشته شده است، حاوی مجموعه ای از نسخ و دستورالعملهای دربردارنده بسیاری از داروهای دارای منشاء گیاهی است که از آن جمله اند: روغن، سرکه، تربانتین، انجیر، روغن کرچک، سیر، کـُندر، افسنطین، صبر زرد، تریاک، زیره سبز، نعناع، انیسون، رازیانه، زعفران، سدر، تخم کتان، صمغ عربی و اقسام بالزامها. برخی داروهای دارای منشاء معدنی که توسط مصریان مورد استفاده قرار می گرفته اند شامل: آهن، سرب، منگنز، شنگرف، سولفات مس، سفیداب، کربنات سدیم، نمک طعام و احجار کریمه می باشند. از سنگ نوشته های میخی برمی آید که بابلی ها نیز همانند مصریان از خواص و کاربردهای دارویی گیاهان آگاه بودند. درکتابخانه ساندرا پالوسی ( آشوربانی پال) که ۲۶۵۰ سال قبل دایر بوده است چندین لوح گلی که موضوعات طبی و دارویی روی آنها حک شده، یافت گردیده است. فهرست داروهای مندرج روی الواح مذکور، بسیار شبیه فهرست داروهای مورد استفاده در مصر باستان بود که شامل ۲۵۰ نوع گیاه و داروی معدنی می باشد. برخی از داروهای مذکور عبارتند از : سنا، دارچین، قسط بحری، انیسون، یاسمین، خرزهره، نعناع، بذرالبنج، شیرین بیان، اقسام روغن ها، موم، تربانتین، قیر طبیعی و آلوم. چنانچه در کتاب مقدس نیز آمده، عبریان از ارس وزوفا برای درمان بیماریهای مختلف استفاده می کردند . در چین یک کتاب شبه فارماکوپه به نام پن تاسو یعنی دارونامه برگ گیاهی که ۴۰ مجلد و حاوی چند هزار نسخه دارویی بوده، وجود داشته است. کتاب مذکور حدود ۲۷۳۵ سال قبل از میلاد مسیح(ع) نوشته شده و مولف آن یکی از امپراطوران آن کشوربه نام شینون بوده است. از دیگر کتب دارویی چین باستان، کتابی بوده که مشخصات، رویشگاهها و نحوه درمان با بیش از یک هزار گیاه دارویی مفید در آن موجود بوده است. در طب چینی از داروهایی همچون جلبکهای دریایی، ریوند، آقونیطون، شاهدانه، کافور، اقسام افدرا، آهن، گوگرد جیوه و آلوم استفاده می شده است. اصول طب چینی در کتابی با عنوان ” هدیه امپراطور زرد در طب داخلی هاوینگ دی نی جینگ ” و با عنایت به دو مفهوم اسامی ین و یانگ و نیز عناصر پنج گانه وی یوسینگ که محتملاً طی سالهای ۲۰۰ قبل از میلاد تا ۱۰۰ میلادی نگاشته شده، مدون می باشد. از دیگر کتب سنتی چین” تحفه کشتزارهای الهی ” است که طی قرن اول میلادی تدوین گردیده و شامل شرح و توصیف ۲۵۲ داروی گیاهی است. در سال ۱۹۷۷ ” دایرة المعارف ترکیبات دارویی مورد استفاده در طب سنتی چین” به زبان انگلیسی انتشار یافت که دربردارنده ۵۷۵۷ دارو است که بخش عمده آنها منشاء گیاهی دارند. استفاده از خواص درمانی گیاهان نزد هندیان باستان، رواج کامل داشته است. منابع طب هندی شامل ریگ ودا که طی سالهای ۴۶۰۰ الی ۱۶۰۰ سال قبل از میلاد تالیف گردیده و نیز ایورودا که طی سالهای ۲۶۰۰ الی ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد تالیف گردیده ، هستند. از دیگر کتب معروف طب هندی می توان از “شاراکا سمهیتا” که واجد آثار درمانی ۵۰۰ گیاه طی ۵۰ دسته می باشد و نیز کتاب سوس روتا که شرح ویژگی های ۷۶۰ گیاه در ۳۷ دسته را در بردارد، یاد نمود. طب آیورودایی که امروز هم در هند رواج دارد، نظامی فراگیر و مستند به اندر کنش جسم، عقل و روح است. در طب مذکور انرژی و ماده از یک مقوله شمرده شده اند که به پنج صورت اتر، هوا، اتش ، آب و خاک تجلی می نمایند. بر اساس مبانی طب آیورودایی این عناصر پنج گانه با عملکردهای حواس پنج گانه ارتباطی محکم و ناگسستنی دارند. عناصر مورد بحث در تشکیل نیروهای سه گانه تریدوشا دخیلند. بدین ترتیب که اتر و هوا عنصر “واتا”، آب و آتش عنصر” پیتا ” و آب و خاک عنصر “کافا” را تشکیل می دهند و تعادل عناصر مذکور در تداوم سلامت نقش اساسی دارد. براساس طب ایورودایی مواد دارای طعم های شیرین، ترش و شور موجب افزایش کافا و کاهش واتا می گردند. حال آنکه داروهای واجد طعم های تلخ و گزنده عملکردی معکوس دارند و گیاهان دارای طعم های ترش، شور و گزنده موجب افزایش عنصر پیتا می گردند. متاسفانه در سال ۱۸۳۳ میلادی دولت استثمارگر بریتانیا به بهانه مبارزه با خرافات تمامی مدارس طب آیاورودایی موجود در هند را تعطیل و آموزش طب مزبور را ممنوع نمود، لیکن خوشبختانه پس از استقلال هندوستان این مکتب پزشکی جایگاه خویش را بازیافت و امروزه به عنوان یکی از مکاتب درمانی ارزشمند مطرح است. در مورد پزشکی ایران باستان اطلاعات زیادی برجای نمانده ، لیکن به نظر می رسد در قلمرو گسترده هخامنشیان تشکیلات پزشکی منظمی وجود داشته است و ظاهراً مفهوم ” اخلاط رابعه” که مبنای طب بقراطی می باشد از ایران باستان به یوانان راه یافته است. انتقال مذکور به دنبال حمله اسکندر به ایران وطی دوران سلوکی صورت پذیرفته است . طب ایرانی در دوره اشکانی آمیخته ای از طب یونانی در دوره اشکانی آمیخته ای از طب یونانی و طب زرتشتی بود. برخی پزشکان نامور عصر مذکور از قبیل آزوتکس و فرهاته( فرهاد) بر همین منوال عمل می نمودند. این روند تا زمان ساسانیان نیز ادامه یافت و آموزه های پزشکی ملغمه ای از مکاتب طب یونان، هند و نیزتعالیم زرتشتی بود. در این دوران رئیس کل بهداری کشور به نام ” درذستبد= درستبد” خوانده می شد. در همین دوران دانشگاه و بیمارستان ” گندی شاپور” در شمال غربی خوزستان تاسیس گردید که در دوران انوشیروان به حداکثر اعتلا رسید. در دانشگاه مذکور اساتید یونانی، سریانی، هندی و ایرانی به تدریس اشتغال داشته، کتابهای گوناگون را به زبان پهلوی در می آوردند . پزشکان نامور قرون نخستین اسامی از قبیل حنین بن الحق، سهل بن شاپور، عیسی بن مهاربخت، عیسی بن شهلافا، یوحنابن سرافیون، داویدبن سرافیون و نیز اعضای خاندانهای بختیشوع و ماسرجویه که در مباحث بعدی بدانها اشارت خواهد رفت، عموماً از دست پروردگان همین دانشگاه بودند. بنیانگذار طب یونانی اسکولاپیوس می باشد که احتمالا یک شخصیت نیمه تاریخی نیمه افسانه ای واجد جنبه الهی بوده است. بقراط پزشک یونانی ( ۳۵۷-۴۶۰ ق.م) که عموماً او را بنیانگذار دانش پزشکی می دانند، بر طب رومی و نیز طب رایج در قرون وسطی تاثیرعمیقی گذارد. گرچه شهرت وی به دلیل آثار فصیح به جا مانده از او( از قبیل” سوگند نامه بقراط” و یا کتاب همه گیری=Epidemy) می باشد، لیکن نسخه ها، روش های تجویز، و برنامه های دارویی ابداع شده توسط وی نیز نقش عمده ای در شهرت او دارند . نکته جالب توجه آن است که درخت چنار تناوری که امروزه نیز بر مزار این دانشمند بزرگ درایالات آی آرسا واقع در شمال یونان، سایه افکنده ، همان درختی است که وی در زمان حیاتش در سایه آن به تدریس طب می پرداخته است. نخستین رساله مکتوب و مدون در زمینه گیاه شناسی دارویی مقارن ظهور تمدن یونان توسط تئوفر است ( ۲۸۵-۳۷۰ ق.م) ارائه شد. این رساله با عنوان تاریخچه گیاهان بود و گرچه نمایانگر تلاش ارزنده نویسنده در ارائه یک موضوع مهم با انسجام علمی لازم می باشد، ولی در عین حال نشانگر مرزهای محدود کار مولف است که خود ناشی از محدودیت اطلاعات و دانش موجود در زمینه گیاهان دارویی در آن زمان بوده است. باز این وجود در کتاب مزبور علاوه بر مطالب جالب توجه در زمینه گیاهان دارویی مختلف برای نخستین بار به سرخس هایی اشاره شده که به عنوان داروی ضد کرم به کار می رفته اند. همچنین در این کتاب برای اولین بار تفاوت های بین فلفل گرد و دراز بیان شده است. از قضا مطالعه این کتاب چندان آسان نیست، زیرا نام های گیاهان مذکور در این کتاب با اسامی رایج و امروزی آنها کاملاً متفاوت است و این موضوع بازشناسی آنها را سخت مشکل می کند. به هر حال کتاب طبی تدوین شده توسط پدانیوس دیوسکوریدس اهمیت بیشتری دارد. وی در قرن اول میلادی ( سالهای ۹۰-۴۰ میلادی) می زیست و جراح ارتش نرون بود. حین سفرهای نظامی به بررسی گیاهان و جانوران برخی مناطق از جمله ایتالیا، یونان، آسیای صغیر ، اسپانیا و فرانسه پرداخت و تعداد معتنابهی از نمونه های معدنی، گیاهی و جانوری را جمع آوری نمود و درهر فرصت ممکن به تحقیق پیرامون خواص درمانی نمونه های جمع آوری شده پرداخت. اثر مذکور در ۵ جلد به رشته تحریر در آمده و حاوی تمام اطلاعات مربوط به دانش پزشکی در آن روزگار و شامل شرح و توصیف ۶۰۰ نمونه گیاهی می باشد. دراین اثر نیز تلاشی برای طبقه بندی بر اساس حروف الفبا نبوده ، بلکه مبتنی بر وجوه اشتراک گیاهان و شباهت های آنهاست. توصیف ها بسیار دقیق و به زبانی بسیار ساده و دور از ابهام ارائه شده اند و و روش های تهیه نیز به نحو دقیق و صحیح بیان گردیده اند . سفرهای مکرر دیوسکوریدس به عنوان پزشک ارتش فرصت مناسبی برای مطالعه و ثبت تمام کاربردها و فواید گیاهان سرزمین های بیگانه را برای او فراهم نمود. در واقع تقریباً تا پایان قرن شانزدهم میلادی نوشته های او اثر مرجع و استاندارد درحوزه فارماکولوژی به شمار می رفت و این نشانگر وسعت اطلاعات او درباره موضوع مورد بحث است. کتاب دیوسکوریدس نخستین بار در سال ۱۴۹۹ میلادی به زبان یونانی چاپ گردید. اهمیت آثار دیوسکوریدس بسیاری از نویسندگان دیگر را بر آن داشت تا به گسترش موضوعات مورد اشاره وی یا نقد نوشته های او همت گمارند. مباحث کتابهای نوشته شده اغلب لغوی بوده، ولی بی شک کاملترین کتاب در این زمینه کتاب آی دیسکوریدس اثر پزشک ایتالیایی پی. ای . ماتیولی می باشد که در قرن ۱۶ میلادی نگاشته شده است. کتاب وی به عنوان یک اثر پذیرفته شده، جایگزین کتاب دیوسکوریدس شد. دکتر ماتیولی به نقد و تجزیه و تحلیل بیانات دیوسکوریدس پرداخت و با نامگذاری دقیق هر گیاه به رفع نارسایی ها و موارد ابهام موجود در کتاب وی و طبقه بندی مجدد گیاهان موجود در آن همت گماشت. او دراثر خود گیاهان جدیدی مانند آفتابگردان را ثبت کرد و تعداد دیگری از گیاهان خارجی ( بیگانه) مانند شاه بلوط هندی را به این مجموعه افزود. از دیگر نویسندگان رومی می توان اسکریبونیوس لارگوس ( ۷۹- ۲۳ میلادی) ، پلینی بزرگ ، اوریباسیوس را نام برد. امروزه لارگوس را به خاطر وضع واژگانی از قبیل آنودین ( مسکن) واپیسپاتیک ( داروی باز کننده تاول) می شناسند که در فرهنگ واژگان دارویی رایج هستند، گو اینکه فعالیت او تنها در زمینه گیاهشناسی دارویی بود. اگر چه اوریباسیوس در زمینه شناخت گیاهان دارویی گامهای موثری برداشت لیکن پلینی با نوشتن اثر چند جلدی خود با عنوان ” تاریخ طبیعی ” بیشترین سهم را در این زمینه داشت. وی دراین اثر، دانش و اندیشه علمی زمان خود را به دقت شرح داده است. حاصل کار او که گردآوری نظریات و دیدگاههای حدود ۴۰۰ محقق آن دوران بود، هم اکنون به عنوان یکی از کتب مرجع فارماکولوژی دنیای قدیم به شمار می رود. جالینوس( ۲۰۱-۱۳۱ م) چهره شناخته شده جامعه پزشکی است و یقیناً به عنوان پزشک بیش از دیوسکوریدس شهرت دارد . این طبیب که از اهالی پرگاموس یونان بود ، داروها را بر اساس نوعی مقیاس حرارتی طبقه بندی عامل مناسبی برای شناسایی داروی مناسب برای هر بیماری ارائه داد. وی در زمینه های مختلف علم طب تالیفاتی دارد که اهم آنها در ۱۶ جلد گرد آوری شده است . دانشمند مزبور طی یادداشتهای خود از ۴۷۳ داروی گیاهی یاد کرده است. مطالب مرتبط با این موضوع رژیم غذایی برای افراد سودا مزاج در طب سنتی... رژیمهای مفید برای افراد صفراوی مزاج در طب سنتی... آب درمانی چیست؟ خواص گیاه بادرنجبویه
تاریخچه گیاه درمانی
برای پیگیری تاریخچه گیاهان دارویی ابتدا باید تاریخچه فارماکولوژی ( داروشناسی) را بررسی نمود زیرا تا قرن ۱۹ میلادی کلاً از گیاهان دارویی برای درمان بیماریها استفاده می شد. کشف ویژگی های درمانی گیاهان باید ناشی از نوعی غریزه انسانی باشد. انسان اولیه از گیاهان به عنوان غذا و دارو استفاده می کرد. دراین راستا انسان به مرور زمان و در اثر آزمایش و خطا و نیز تجربه های ناموفق فراوان، موفق به کشف برخی ویژگی ها در بعضی از گیاهان شد و براساس این گونه ویژگی ها، گیاهان را شناسایی و طبقه بندی کرد. او همچنین مشاهده کرد که چگونه حیوانات به هنگام بیماری از گیاهان استفاده می کنند. به عنوان مثال وقتی دید یک گوزن زخمی برای تسکین درد، تن خود را به علف مبارک می مالد، به خاصیت ضد درد آن گیاه پی برد. و بعدها برای تسکین درد زخمهایش آن را به کار گرفت. مثال دیگر، گیاه مَرغ است که گربه ها از آن استفاده می کنند و خاصیت قی آور دارد. بسیاری از نویسندگان به دانش غریزی حیوانات از گیاهان دارویی اشاره کرده اند، مثلاً سیسرو به استفاده گوزنهای ماده از زراوند برای تسهیل زایمان اشاره می کند و پلوتارک از کاربرد گیاه شیپوری وحشی توسط خرسها یاد می کند. پیش از تشخیص گیاهان سودمند و درمانگر از گیاهان سمی، احتمالا موارد مسمومیتهای اتفاقی بسیاری رخ داده است. مولیسچ گیاه شناس آلمانی مشاهده جالبی در مورد شش گیاه حاوی کافئین( قهوه، کولا، ماته، چای، کاکائو، گوارنا) دارد. میان تعداد بیشماری از انواع مختلف گیاهان، بشر این شش گیاه را با دقت کامل شناسایی کرده است، با اینکه این گیاهان، فاقد هر گونه مشخصه ظاهری نمایانگر خاصیت درمانی هستند. اطلاعات اولیه دانش گیاه شناسی در مورد مصارف درمانی گیاهان، بیشتر حکایت از نقش غریزه در انتخاب آنها دارد ولی با گذربشراز دوران ماقبل تاریخ به دوران باستان، انسان شروع به کاربرد عقل و منطق نموده، با محاسبات منطقی به خلاقیت های خاصی برای بهبود روش و کیفیت زندگی خود دست یافت. بین ملل جهان، مصریان قدیم را باید نخستین ملتی دانست که از گیاهان دارویی به نحو گسترده ای استفاده می کردند. درعصر هومر کشور مصر به عنوان منطقه ای غنی از گیاهان دارویی و سمی شهرت یافت. پاپیروس مشهور ابرز که گمان می رود ۳۵۰۰ سال قبل نوشته شده است، حاوی مجموعه ای از نسخ و دستورالعملهای دربردارنده بسیاری از داروهای دارای منشاء گیاهی است که از آن جمله اند: روغن، سرکه، تربانتین، انجیر، روغن کرچک، سیر، کـُندر، افسنطین، صبر زرد، تریاک، زیره سبز، نعناع، انیسون، رازیانه، زعفران، سدر، تخم کتان، صمغ عربی و اقسام بالزامها. برخی داروهای دارای منشاء معدنی که توسط مصریان مورد استفاده قرار می گرفته اند شامل: آهن، سرب، منگنز، شنگرف، سولفات مس، سفیداب، کربنات سدیم، نمک طعام و احجار کریمه می باشند. از سنگ نوشته های میخی برمی آید که بابلی ها نیز همانند مصریان از خواص و کاربردهای دارویی گیاهان آگاه بودند. درکتابخانه ساندرا پالوسی ( آشوربانی پال) که ۲۶۵۰ سال قبل دایر بوده است چندین لوح گلی که موضوعات طبی و دارویی روی آنها حک شده، یافت گردیده است. فهرست داروهای مندرج روی الواح مذکور، بسیار شبیه فهرست داروهای مورد استفاده در مصر باستان بود که شامل ۲۵۰ نوع گیاه و داروی معدنی می باشد. برخی از داروهای مذکور عبارتند از : سنا، دارچین، قسط بحری، انیسون، یاسمین، خرزهره، نعناع، بذرالبنج، شیرین بیان، اقسام روغن ها، موم، تربانتین، قیر طبیعی و آلوم. چنانچه در کتاب مقدس نیز آمده، عبریان از ارس وزوفا برای درمان بیماریهای مختلف استفاده می کردند . در چین یک کتاب شبه فارماکوپه به نام پن تاسو یعنی دارونامه برگ گیاهی که ۴۰ مجلد و حاوی چند هزار نسخه دارویی بوده، وجود داشته است. کتاب مذکور حدود ۲۷۳۵ سال قبل از میلاد مسیح(ع) نوشته شده و مولف آن یکی از امپراطوران آن کشوربه نام شینون بوده است. از دیگر کتب دارویی چین باستان، کتابی بوده که مشخصات، رویشگاهها و نحوه درمان با بیش از یک هزار گیاه دارویی مفید در آن موجود بوده است. در طب چینی از داروهایی همچون جلبکهای دریایی، ریوند، آقونیطون، شاهدانه، کافور، اقسام افدرا، آهن، گوگرد جیوه و آلوم استفاده می شده است. اصول طب چینی در کتابی با عنوان ” هدیه امپراطور زرد در طب داخلی هاوینگ دی نی جینگ ” و با عنایت به دو مفهوم اسامی ین و یانگ و نیز عناصر پنج گانه وی یوسینگ که محتملاً طی سالهای ۲۰۰ قبل از میلاد تا ۱۰۰ میلادی نگاشته شده، مدون می باشد. از دیگر کتب سنتی چین” تحفه کشتزارهای الهی ” است که طی قرن اول میلادی تدوین گردیده و شامل شرح و توصیف ۲۵۲ داروی گیاهی است. در سال ۱۹۷۷ ” دایرة المعارف ترکیبات دارویی مورد استفاده در طب سنتی چین” به زبان انگلیسی انتشار یافت که دربردارنده ۵۷۵۷ دارو است که بخش عمده آنها منشاء گیاهی دارند. استفاده از خواص درمانی گیاهان نزد هندیان باستان، رواج کامل داشته است. منابع طب هندی شامل ریگ ودا که طی سالهای ۴۶۰۰ الی ۱۶۰۰ سال قبل از میلاد تالیف گردیده و نیز ایورودا که طی سالهای ۲۶۰۰ الی ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد تالیف گردیده ، هستند. از دیگر کتب معروف طب هندی می توان از “شاراکا سمهیتا” که واجد آثار درمانی ۵۰۰ گیاه طی ۵۰ دسته می باشد و نیز کتاب سوس روتا که شرح ویژگی های ۷۶۰ گیاه در ۳۷ دسته را در بردارد، یاد نمود. طب آیورودایی که امروز هم در هند رواج دارد، نظامی فراگیر و مستند به اندر کنش جسم، عقل و روح است. در طب مذکور انرژی و ماده از یک مقوله شمرده شده اند که به پنج صورت اتر، هوا، اتش ، آب و خاک تجلی می نمایند. بر اساس مبانی طب آیورودایی این عناصر پنج گانه با عملکردهای حواس پنج گانه ارتباطی محکم و ناگسستنی دارند. عناصر مورد بحث در تشکیل نیروهای سه گانه تریدوشا دخیلند. بدین ترتیب که اتر و هوا عنصر “واتا”، آب و آتش عنصر” پیتا ” و آب و خاک عنصر “کافا” را تشکیل می دهند و تعادل عناصر مذکور در تداوم سلامت نقش اساسی دارد. براساس طب ایورودایی مواد دارای طعم های شیرین، ترش و شور موجب افزایش کافا و کاهش واتا می گردند. حال آنکه داروهای واجد طعم های تلخ و گزنده عملکردی معکوس دارند و گیاهان دارای طعم های ترش، شور و گزنده موجب افزایش عنصر پیتا می گردند. متاسفانه در سال ۱۸۳۳ میلادی دولت استثمارگر بریتانیا به بهانه مبارزه با خرافات تمامی مدارس طب آیاورودایی موجود در هند را تعطیل و آموزش طب مزبور را ممنوع نمود، لیکن خوشبختانه پس از استقلال هندوستان این مکتب پزشکی جایگاه خویش را بازیافت و امروزه به عنوان یکی از مکاتب درمانی ارزشمند مطرح است. در مورد پزشکی ایران باستان اطلاعات زیادی برجای نمانده ، لیکن به نظر می رسد در قلمرو گسترده هخامنشیان تشکیلات پزشکی منظمی وجود داشته است و ظاهراً مفهوم ” اخلاط رابعه” که مبنای طب بقراطی می باشد از ایران باستان به یوانان راه یافته است. انتقال مذکور به دنبال حمله اسکندر به ایران وطی دوران سلوکی صورت پذیرفته است . طب ایرانی در دوره اشکانی آمیخته ای از طب یونانی در دوره اشکانی آمیخته ای از طب یونانی و طب زرتشتی بود. برخی پزشکان نامور عصر مذکور از قبیل آزوتکس و فرهاته( فرهاد) بر همین منوال عمل می نمودند. این روند تا زمان ساسانیان نیز ادامه یافت و آموزه های پزشکی ملغمه ای از مکاتب طب یونان، هند و نیزتعالیم زرتشتی بود. در این دوران رئیس کل بهداری کشور به نام ” درذستبد= درستبد” خوانده می شد. در همین دوران دانشگاه و بیمارستان ” گندی شاپور” در شمال غربی خوزستان تاسیس گردید که در دوران انوشیروان به حداکثر اعتلا رسید. در دانشگاه مذکور اساتید یونانی، سریانی، هندی و ایرانی به تدریس اشتغال داشته، کتابهای گوناگون را به زبان پهلوی در می آوردند . پزشکان نامور قرون نخستین اسامی از قبیل حنین بن الحق، سهل بن شاپور، عیسی بن مهاربخت، عیسی بن شهلافا، یوحنابن سرافیون، داویدبن سرافیون و نیز اعضای خاندانهای بختیشوع و ماسرجویه که در مباحث بعدی بدانها اشارت خواهد رفت، عموماً از دست پروردگان همین دانشگاه بودند. بنیانگذار طب یونانی اسکولاپیوس می باشد که احتمالا یک شخصیت نیمه تاریخی نیمه افسانه ای واجد جنبه الهی بوده است. بقراط پزشک یونانی ( ۳۵۷-۴۶۰ ق.م) که عموماً او را بنیانگذار دانش پزشکی می دانند، بر طب رومی و نیز طب رایج در قرون وسطی تاثیرعمیقی گذارد. گرچه شهرت وی به دلیل آثار فصیح به جا مانده از او( از قبیل” سوگند نامه بقراط” و یا کتاب همه گیری=Epidemy) می باشد، لیکن نسخه ها، روش های تجویز، و برنامه های دارویی ابداع شده توسط وی نیز نقش عمده ای در شهرت او دارند . نکته جالب توجه آن است که درخت چنار تناوری که امروزه نیز بر مزار این دانشمند بزرگ درایالات آی آرسا واقع در شمال یونان، سایه افکنده ، همان درختی است که وی در زمان حیاتش در سایه آن به تدریس طب می پرداخته است. نخستین رساله مکتوب و مدون در زمینه گیاه شناسی دارویی مقارن ظهور تمدن یونان توسط تئوفر است ( ۲۸۵-۳۷۰ ق.م) ارائه شد. این رساله با عنوان تاریخچه گیاهان بود و گرچه نمایانگر تلاش ارزنده نویسنده در ارائه یک موضوع مهم با انسجام علمی لازم می باشد، ولی در عین حال نشانگر مرزهای محدود کار مولف است که خود ناشی از محدودیت اطلاعات و دانش موجود در زمینه گیاهان دارویی در آن زمان بوده است. باز این وجود در کتاب مزبور علاوه بر مطالب جالب توجه در زمینه گیاهان دارویی مختلف برای نخستین بار به سرخس هایی اشاره شده که به عنوان داروی ضد کرم به کار می رفته اند. همچنین در این کتاب برای اولین بار تفاوت های بین فلفل گرد و دراز بیان شده است. از قضا مطالعه این کتاب چندان آسان نیست، زیرا نام های گیاهان مذکور در این کتاب با اسامی رایج و امروزی آنها کاملاً متفاوت است و این موضوع بازشناسی آنها را سخت مشکل می کند. به هر حال کتاب طبی تدوین شده توسط پدانیوس دیوسکوریدس اهمیت بیشتری دارد. وی در قرن اول میلادی ( سالهای ۹۰-۴۰ میلادی) می زیست و جراح ارتش نرون بود. حین سفرهای نظامی به بررسی گیاهان و جانوران برخی مناطق از جمله ایتالیا، یونان، آسیای صغیر ، اسپانیا و فرانسه پرداخت و تعداد معتنابهی از نمونه های معدنی، گیاهی و جانوری را جمع آوری نمود و درهر فرصت ممکن به تحقیق پیرامون خواص درمانی نمونه های جمع آوری شده پرداخت. اثر مذکور در ۵ جلد به رشته تحریر در آمده و حاوی تمام اطلاعات مربوط به دانش پزشکی در آن روزگار و شامل شرح و توصیف ۶۰۰ نمونه گیاهی می باشد. دراین اثر نیز تلاشی برای طبقه بندی بر اساس حروف الفبا نبوده ، بلکه مبتنی بر وجوه اشتراک گیاهان و شباهت های آنهاست. توصیف ها بسیار دقیق و به زبانی بسیار ساده و دور از ابهام ارائه شده اند و و روش های تهیه نیز به نحو دقیق و صحیح بیان گردیده اند . سفرهای مکرر دیوسکوریدس به عنوان پزشک ارتش فرصت مناسبی برای مطالعه و ثبت تمام کاربردها و فواید گیاهان سرزمین های بیگانه را برای او فراهم نمود. در واقع تقریباً تا پایان قرن شانزدهم میلادی نوشته های او اثر مرجع و استاندارد درحوزه فارماکولوژی به شمار می رفت و این نشانگر وسعت اطلاعات او درباره موضوع مورد بحث است. کتاب دیوسکوریدس نخستین بار در سال ۱۴۹۹ میلادی به زبان یونانی چاپ گردید. اهمیت آثار دیوسکوریدس بسیاری از نویسندگان دیگر را بر آن داشت تا به گسترش موضوعات مورد اشاره وی یا نقد نوشته های او همت گمارند. مباحث کتابهای نوشته شده اغلب لغوی بوده، ولی بی شک کاملترین کتاب در این زمینه کتاب آی دیسکوریدس اثر پزشک ایتالیایی پی. ای . ماتیولی می باشد که در قرن ۱۶ میلادی نگاشته شده است. کتاب وی به عنوان یک اثر پذیرفته شده، جایگزین کتاب دیوسکوریدس شد. دکتر ماتیولی به نقد و تجزیه و تحلیل بیانات دیوسکوریدس پرداخت و با نامگذاری دقیق هر گیاه به رفع نارسایی ها و موارد ابهام موجود در کتاب وی و طبقه بندی مجدد گیاهان موجود در آن همت گماشت. او دراثر خود گیاهان جدیدی مانند آفتابگردان را ثبت کرد و تعداد دیگری از گیاهان خارجی ( بیگانه) مانند شاه بلوط هندی را به این مجموعه افزود. از دیگر نویسندگان رومی می توان اسکریبونیوس لارگوس ( ۷۹- ۲۳ میلادی) ، پلینی بزرگ ، اوریباسیوس را نام برد. امروزه لارگوس را به خاطر وضع واژگانی از قبیل آنودین ( مسکن) واپیسپاتیک ( داروی باز کننده تاول) می شناسند که در فرهنگ واژگان دارویی رایج هستند، گو اینکه فعالیت او تنها در زمینه گیاهشناسی دارویی بود. اگر چه اوریباسیوس در زمینه شناخت گیاهان دارویی گامهای موثری برداشت لیکن پلینی با نوشتن اثر چند جلدی خود با عنوان ” تاریخ طبیعی ” بیشترین سهم را در این زمینه داشت. وی دراین اثر، دانش و اندیشه علمی زمان خود را به دقت شرح داده است. حاصل کار او که گردآوری نظریات و دیدگاههای حدود ۴۰۰ محقق آن دوران بود، هم اکنون به عنوان یکی از کتب مرجع فارماکولوژی دنیای قدیم به شمار می رود. جالینوس( ۲۰۱-۱۳۱ م) چهره شناخته شده جامعه پزشکی است و یقیناً به عنوان پزشک بیش از دیوسکوریدس شهرت دارد . این طبیب که از اهالی پرگاموس یونان بود ، داروها را بر اساس نوعی مقیاس حرارتی طبقه بندی عامل مناسبی برای شناسایی داروی مناسب برای هر بیماری ارائه داد. وی در زمینه های مختلف علم طب تالیفاتی دارد که اهم آنها در ۱۶ جلد گرد آوری شده است . دانشمند مزبور طی یادداشتهای خود از ۴۷۳ داروی گیاهی یاد کرده است. مطالب مرتبط با این موضوع چگونه طبع خود را بشناسیم؟ رژیم غذایی برای افراد سودا مزاج در طب سنتی... راهکار طب سنتی برای چاق شدن معرفی گیاه آلوئه ورا Aloe vera
گیاه درمانی برای بیماری های کودکان
گیاه درمانی برای بیماری های کودکان
 بسیاری از ما ترجیح می‌دهیم برای درمان بیماری‌های ساده و اختلال‌های کودک یا نوزاد تازه‌رسیده‌مان به جای استفاده از داروهای شیمیایی و شیوه‌های تهاجمی روش‌های درمانی طب مدرن از شیوه‌های طبیعی و سنتی استفاده کنیم.  شاید این دیدگاه را به طور ناخودآگاه از عطر دم‌نوش‌ها و جوشانده‌های گیاهی  مادربزرگ‌های‌مان در ذهن داریم که چگونه با یک چای گیاهی ساده دل‌دردهای دوران کودکی‌مان را فراموش می‌کردیم و بهبود می‌یافتیم.  خوشبختانه امروز به اعتراف متخصصان و محققان پزشکی در سراسر جهان شیوه‌های طبیعی درمانی مانند طب سنتی و گیاه درمانی می‌تواند یکی از بهترین و بی‌عارضه‌ترین درمان‌ها برای انسان به ویژه کودکان و خردسالان باشد. شیوه‌هایی که بهره‌مندی از آنها با همراهی و مشاوره یک متخصص طب سنتی می‌تواند نتایج موثر و قابل ملاحظه‌ای بر سلامت و تندرستی فرزندان‌مان داشته باشد. دکتر سعید صانعی، درمانگر طب سنتی و مشاور گیاه درمانی در این شماره از مجله شهرزاد قصد دارد ما را با برخی از شیوه‌های سنتی و طبیعی درمان شایع‌ترین اختلال‌ها و بیماری‌های دوران نوزادی و خردسالی آشنا کند.   گل بابونه درمان قی چشم کودک قی چشم یکی از مواردی است که بسیاری از بچه‌ها آن را در زندگی تجربه می‌کنند. این اختلال به دلیل تنگ شدن مجرای اشک کودکان در آنها دیده می‌شود. با تنگ شدن مجرای چشم، اشک کودک به خوبی از مجرا عبور نمی‌کند و رسوباتی در اطراف مجرای اشک جمع می‌شود که گاهی تجمع این رسوبات موجب بسته شدن مجرای اشک می‌شود به گونه‌ای که چشم پزشک برای باز کردن آن مجبور می‌شود از سوند یا میل استفاده کند. برای درمان و بهبود قی چشم ۲ راه‌حل در شیوه طب سنتی وجود دارد: شست‌وشوی چشم با جوشانده گل بنفشه، گیاه ناخنک‌ و گل بابونه. برای تهیه این جوشانده کافی است یک قاشق چای‌خوری از هر یک از گیاهان ذکر شده را با ۲ استکان آب بجوشانید تا یک استکان آب آن باقی ماند. آب باقی مانده را صاف کنید و با یک قاشق چای‌خوری از آن چشم‌های کودک را ۲ تا ۳ بار در روز شست‌و‌شو دهید. روش دیگر این است بعد از تهیه جوشانده مورد نظر یک قطره شامپوی بچه به این جوشانده اضافه کنید و با آن چشم بچه را شست‌وشو دهید و خیلی آرام کنار بینی او را به سمت گوشه چشم  ماسا‍ژ دهید تا به این ترتیب مجرای اشکی او باز شود و التهاب این مجاری نیز کاهش یابد.   برگ گردو مرهم گیاهی برای گل مژه   یکی دیگر از بیماری‌های چشم که بیشتر در کودکان و خردسالان گرم‌مزاج دیده می‌شود، گل‌مژه است که معمولا موجب سنگینی پلک کودک می‌شود و به دلیل اختلالی که در دید او به وجود می‌آورد او را بدخلق می‌کند و  درمانگران طب سنتی برای درمان این گل‌مژه نیز از جوشانده گیاهی برگ گردو استفاده می‌کنند و محل گل‌مژه را با این جوشانده شست‌وشو می‌دهند. آنها با شست‌وشوی چشم به کمک جوشانده برگ گردو به خروج عفونت و چرک داخل گل‌مژه می‌پردازند و به این ترتیب به درمان و بهبود آن کمک می‌کنند.    گل بنفشه و ختمی بهبود پوسته‌های سر نوزاد پوسته‌‌های کلفت سر نوزادان که در اصطلاح از آن با نام کلاه پوسته‌ای یاد می‌شود، پوسته‌های کلفتی است که معمولا بعد از زایمان روی سر نوزادان دیده می‌شود و در طب سنتی برای برطرف کردن آن نسخه‌هایی وجود دارد. یکی از طبیعی‌ترین راه‌ها برای این کار استفاده از خیسانده گل‌بنفشه و گل ختمی برای شست‌و‌شوی سر نوزاد است. برای تهیه این خیسانده کافی است یک مشت گل بنفشه را با یک مشت گل ختمی در ۴ لیتر آب جوش بخیسانید و اجازه دهید این ترکیب به مدت یک ساعت بماند. پس از مناسب شدن دمای این خیسانده از آب آن برای شست‌وشوی سر بچه استفاده کنید و اجازه دهید این آب به شیوه طبیعی روی سر بچه خشک شود.   استفاده از این روش ۲ بار در هفته تاثیر زیادی در کاهش و بهبود پوسته‌های کلفت سر دارد.  روش دیگری که می‌تواند روند بهبود پوسته‌های کلفت سر نوزاد را تسریع کند، اضافه کردن ۳ عدد قرص آسپرین پودر شده به ۵ سی‌سی از شامپوی نوزاد و شست‌وشوی سر او با این شامپوست. در صورتی که کف شامپو به مدت ۵ دقیقه روی سر نوزاد باقی بماند و کف آن با خیسانده گل ختمی و گل بنفشه شسته شود می‌تواند روند درمان پوسته‌های کلفت سر نوزاد را در زمانی کوتاه انجام دهد.   گل بنفشه رفع گرفتگی بینی کودکان گرفتگی بینی از جمله اختلالات رایج در دوران نوزادی و خردسالی است که معمولا تنفس را برای بچه‌ها مشکل می‌کند و موجب بی‌قراری آنها می‌شود. یکی از شیوه‌های طبیعی برای درمان این عارضه استفاده از جوشانده گل بنفشه است. بوییدن بخار بدست آمده از جوشانده گل بنفشه در کودکان و خردسالانی که توانایی و شکیبایی لازم برای استفاده از این بخور را داشته باشند می‌تواند به برطرف شدن انسداد و گرفتگی بینی آنها کمک کند اما در صورتی که کودک بی‌تابی دارد و حوصله کافی برای استنشاق بخار این جوشانده را ندارد می‌توان یکی دو قطره از این جوشانده را با کمک قطره چکان در حفره بینی او ریخت تا به این ترتیب به بهبود گرفتگی بینی او کمک کند. برای تهیه این جوشانده کافی است ۱۰ گرم گل بنفشه را در یک لیتر به مدت ۳ دقیقه بجوشانید آن را صاف کرده و از آن استفاده کنید.   سیاه‌دانه زکام سرد را مهار کنید علاوه بر زکام گرم، نوع دیگری از زکام وجود دارد که طبیبان سنتی از آن با نام زکام سرد یاد می‌کنند. کودکانی که به این بیماری مبتلا می‌شوند معمولا بدنی سرد و رنگ و رویی پریده دارند و آبریزش بینی با سرفه‌های خلط‌‌‌دار را تجربه می‌کنند. رنگ ترشحات بینی و گلو در کودکان مبتلا به زکام سرد، سبز رنگ است. برای درمان این نوع از زکام نیز راه‌حل ساده‌ای وجود دارد که آن استفاده از شربت سیاه‌دانه و عسل است. برای تهیه این عسل باید سیاه‌دانه و عسل را یک به ۳ با هم ترکیب کنید. به عنوان مثال ۱۰ گرم سیاه‌دانه را با ۳۰ گرم عسل ترکیب کرده و آن را با یک استکان آب و یک عدد لیموترش مخلوط کنید و روزی ۲ تا ۳ بار آن را به کودک بخورانید. مادرانی که تصمیم دارند از ابتدای پاییز کودک‌شان را از ابتلا به زکام سرد مصون بدارند می‌توانند هر شب پیش از خواب یک قاشق چای خوری از مخلوط سیاه‌دانه و عسل را به نسبت یک به ۳ به کودک‌شان بدهند تا از ابتلای او به زکام سرد پیشگیری کنند.    چای گیاهی درمان زکام گرم ابتلا به زکام گرم یکی از شایع‌ترین بیماری‌های فصل‌های پاییز و زمستان است. این بیماری با گلودرد آغاز شده و به دنبال آن تب و سرخی گونه‌ها و صورت را در کودک به همراه دارد. در این حالت کودک از سردرد شکایت دارد و ترشحات گلو و بینی او زرد رنگ می‌شود و گه‌گاه سرفه‌های خشک دارد. در طب سنتی برای درمان این نوع از زکام از ترکیب چهارگل استفاده می‌شود. به این ترتیب که چهار گیاه دارویی گل پنیرک، گل بنفشه، گل ختمی و گل‌گاوزبان را با هم مخلوط کرده و آن را مثل چای معمولی دم می‌کنند. برای خوش‌طعم شدن این چای گیاهی برای کودکان می‌توانید یک قطعه نبات کوچک نیز به آن اضافه کنید و از این چای ۲ تا ۳ فنجان در روز به کودک‌تان بخورانید تا بیماری‌اش بهبود یابد و گلودرد و تب او برطرف شود.   حریره بادام دوای بچه‌های پر سرو صدا یکی از بهترین غذاهای دارویی برای بچه‌های عصبی و شلوغ که دائم در حال جیغ کشیدن در خانه هستند و آرامش اعضای خانواده را برهم می‌زنند، حریره بادام است. مصرف حریره بادام برای بچه‌های پر سرو صدا یا به اصطلاح «جیغ‌جیغو» باعث می‌شود تا میزان آرامش آنها افزایش یابد و کمتر در خانه یا جمع مهمانی‌ها جیغ بکشند و بی‌قراری کنند. خوردن حریره بادام در طول هفته در وعده‌های غذایی یا میان‌وعده‌های مختلف می‌تواند به بهبود کیفیت خواب بچه‌های کم‌خواب و عصبی نیز کمک کند و موجب عمیق‌تر شدن خواب و آرامش آنها شود. علاوه بر این استفاده از گشنیز به عنوان یک سبزی مقوی و موثر در غذای کودکان می‌تواند تاثیر بسیار خوبی بر کودکان شلوغ و پرهیاهو داشته باشد و میزان تنش‌های آنها را کاهش دهد. تهیه گشنیز پلو یا سوپ گشنیز یا استفاده از گشنیز در غذاهای مختلف می‌تواند در این زمینه بسیار موثر باشد.   مطالب مرتبط با این موضوع چگونه طبع خود را بشناسیم؟ رژیم غذایی برای افراد سودا مزاج در طب سنتی... معرفی گیاه آلوئه ورا Aloe vera راهکار طب سنتی برای چاق شدن
گیاه درمانی روشی موثر برای رفع دردهای ناحیه مچ دست
گیاه درمانی روشی موثر برای رفع دردهای ناحیه مچ دست
   گیاه درمانی یا فیتوتراپی روشی است که امروزه برای رفع بیماری سندرم تونل کارپال (دردهای ناحیه مچ دست) مورد توجه پزشکان و متخصصان قرار گرفته است. به گزارش پایگاه اطلاع رسانی تاپ سانته فرانسه، افرادی که از سوزش، بی حسی و درد پخش شده در مچ دست خود ناشی از سندرم تونل کارپال رنج می برند، می توانند با روی آوردن به روش درمانی فیتوتراپی به تسکین علایم این بیماری کمک کنند. فیتوتراپی به طور عمده به عنوان مکمل درمانی در کنار مصرف داروها و روش های درمانی متداول در مقابله با سندرم تونل کارپال به کار برده می شود. در روش گیاه درمانی به منظور کاهش آرام و طبیعی علایم این بیماری استفاده از برخی گیاهان تسکین دهنده توصیه شده است. گیاه آفریقایی ˈپنجه شیطان ˈ و ریشه آن ، یکی از گیاهان توصیه شده در روش فیتوتراپی است که خواص آن برای تسکین درد مفاصل و عضلات شناخته شده است. آزمایش های بالینی در مورد این گیاه نشان داده است که ریشه آن اثرات قابل توجه ضدالتهابی دارد. دوز یا مقدار تعیین شده برای مصرف این گیاه حداکثر یک یا دوقرص ۲۵۰ میلی گرمی به مدت سه بار در روز یا یک و نیم گرم در هر روز است. دوزهای تعیین شده ممکن است بسته به نوع عصاره این گیاه متفاوت باشد. توصیه می شود این درمان به مدت حداقل دو یا سه ماه به منظور بهره بردن کامل از اثرات این گیاه ادامه یابد. البته افراد مبتلا به زخم معده یا زخم اثنی عشر نمی توانند از این گیاه برای درمان سندرم مچ دست استفاده کنند. همچنین افراد مبتلا به دیابت، زنان باردار یا شیرده پیش از مصرف این گیاه باید با پزشک خود مشورت کنند. ˈآرنیکا ˈ گیاه دیگری است که در فیتوتراپی برای رفع سندرم تونل کارپال به مصرف آن توصیه شده است. براین اساس پزشکان توصیه می کنند بیماران دو بار در روز مچ دست خود را با پماد گیاه آرنیکا که یک گیاه شناخته شده با خواص ضدالتهابی است و به تسکین دردها کمک می کند، مالش دهند. پزشکان توصیه می کنند که بیماران پماد این گیاه را بر روی سطح مچ دست مالیده و پس از آن این منطقه با انگشت شست تا کف دست ماساژ دهند و این عمل هر روز صبح و شب تا رفع علایم بیماری ادامه یابد.   به نقل از ایرنا   مطالب مرتبط با این موضوع طب سنتی باز میگردد نظر کارشناسان درباره طب سنتی... گیاه درمانی برای بهداشت زنان... تاریخچه گیاه درمانی
گیاه درمانی قدیمی ترین و جدید ترین نوع درمان در جه
گیاه درمانی قدیمی ترین و جدید ترین نوع درمان در جه
گیاه درمانی یک نظام طبی بین‏المللی و بسیار کهن است که از گیاهان برای پیش‏گیری و درمان بیماری‏ها استفاده می‏کند. حفظ و تقویت تندرستی از دیگر کاربردهای این نظام است. تقریباً همه گیاهانی که به عنوان ادویه برای رنگ و طعم دادن به غذا استفاده می‏شوند خواص درمانی دارند ولی شمار گیاهان دارویی خیلی بیش‏تر از شمار گیاهان مصرفی در آشپزی و در تولید محصولات آرایشی و بهداشتی است. استفاده از گیاهان برای درمان بیماری‏ها پیشینه‏ای کهن‏تر از انسان دارد. این روش چگونه عمل می کند؟ امروزه بی‏تردید می‏دانیم که گیاهان موجوداتی زنده و پویا و فعال هستند و در همه ساعات شبانه‏روز در حال جذب، تبدیل، ساختن، مصرف و پخش مواد متعدد درون اندام‏های خود می‏باشند، و از خورشید و ماه و شاید دیگر سیارات منظومه شمسی تأثیر می‏گیرند. این واقعیت به ما می‏گوید که برای دسترسی به بیش‏ترین تمرکز ماده‏ای گیاهی، یک زمان مطلوب وجود دارد. ماده مورد نیاز ما در گیاه برخی اوقات بیش‏ترین تمرکز را در برگ‏ها و در برخی اوقات دیگر در ریشه یا گل‏های گیاه دارد. یکی از اساسی‏ترین اصول طب گیاهی این است که رابطه هر انسان با گیاهانی که در محیط زندگی او می‏رویند. طب گیاهی می‏گوید گیاهانی که در محیط زندگی هر انسان می‏رویند بیش‏ترین احتمال را برای درمان بیماری‏های او دارند. روش اجرا چگونه است؟ گیاه‏درمان‏گر ممکن است برای اطمینان یکی از روش‏های مدرن را که معمولاً برای کمک به تشخیص بیماری به کار گرفته می‏شوند چون آزمایش خون، ادرار، اشعه ایکس، یا پاتالوژی را به کار گیرد، گرچه گیاه‏درمان‏گران ورزیده معمولاً از هیچ‏یک از آن‏ها استفاده نمی‏کنند زیرا در پایان شنیدن تاریخچه زندگی بیمار نوع بیماری او را تشخیص داده‏اند. هر شخص بیمار دارویی خاص خود دریافت می‏کند که مقدار و تنوع و ترکیبش را گیاه‏درمان‏گر با در نظر گرفتن وضعیت و نیاز او تعیین کرده است. اصل مهم روش گیاه‏درمان‏گر بازگرداندن تعادل طبیعی به کل بدن بیمار است نه تیمار علائم بیماری او. چه انتقاداتی به این روش وارد است؟ چون بسیاری از داروهای گیاهی علائم بیماری را به سرعت رفع می‏کنند بیماران ناآگاه این تغییر را درمان اصلی می‏پندارند. البته برخی بیماری‏های حاد چون عفونت آپاندیس را که نیاز به جراحی فوری دارد نمی‏توان با داروهای گیاهی درمان کرد، اما اطبای طب گیاهی می‏گویند که حتی چنان پدیده‏های بدخیم اگر زود تشخیص داده شوند با مصرف داروهای گیاهی بهبود می‏یابند. فلاسفه روزگار باستان باور داشتند که طبیعت داروهای گیاهی یا معدنی مناسب هر بیماری را خلق کرده است و اگر ما آن دارو را نمی‏یابیم نقص از طبیعت نیست. گیاه درمانی بهترین نتایج را در آدم‏هایی می‏دهد که از نبود تعادل انرژیایی مولود زندگی شهری بیمار شده‏اند، و اگر بیمار شیوه زندگی‏اش را به گونه‏ای اصلاح کند که به حالتی طبیعی‏تر بازگردد آثار درمانی واقعاً خوب تولید خواهد کرد. گیاه درمانی برای آدمی که دل‏خوش یا معتاد به مصرف انواع مسکن‏ها و آنتی‏بیوتیک‏ها و آرام‏بخش‏های عصبی شیمیایی و مصنوعی است، اضافه وزن دارد، سیگار یا مواد مخدر چون الکل یا حشیش یا تریاک یا کوکائین مصرف می‏کند، خورد و خوابش غیرطبیعی و غیرمعقول است، فعالیت بدنی قابل توجه ندارد، و هوای آلوده شهری بزرگ را تنفس می‏کند معجزه نمی‏کند. درمان‏گر طب گیاهی بیش‏تر با مردمی سر و کار دارد که از نبود تعادل بین انسان و دنیای گیاهی او رنج می‏برند. و طبیعی است که بخش عمده توجه او متمرکز بر تغذیه است. مطالب مرتبط با این موضوع رژیم غذایی برای افراد سودا مزاج در طب سنتی... چگونه طبع خود را بشناسیم؟ مراکز درمان با طب سنتی در مشهد... راهکار طب سنتی برای چاق شدن